2026 жылдың I тоқсанындағы Қазақстан Республикасындағы маңызды оқиғаларға шолу
2026 жылдың I тоқсанында Қазақстан Республикасында банктік салымдарды (депозиттерді) сақтандыру (кепілдендіру), несие ұйымдарын тарату, қаржылық сауықтыру және банкроттық, сондай-ақ банктік нарықтың жұмыс істеуі салаларында келесі оқиғалар орын алды:
1. Депозиттерді кепілдендіру қорының жағдайы туралы ақпарат жарияланды
2025 жылдың соңына қарай Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры (ҚДКҚ) арнайы резервті 1,5 триллион теңгеден астам деңгейге дейін ұлғайтты. 2026 жылдың 1 наурызындағы деректер бойынша ҚДКҚ-ның арнайы резервінің көлемі 1,6 трлн теңгені құрады.
2. «Қазақстан Республикасының банктері және банк қызметі туралы» жаңа заң күшіне енді
2026 жылғы 19 наурызда «Қазақстан Республикасының банктері және банк қызметі туралы» жаңа заң күшіне енді. Негізгі өзгерістер банктерге бақылауды күшейту мен тереңдетуге (мінез-құлықтық қадағалау), жаңа лицензиялау жүйесін енгізуге (базалық және әмбебап лицензиялар), әмбебап лицензиясы бар банктерге исламдық банктік операцияларды жүзеге асыруға мүмкіндік беруге (исламдық «терезелер»), сондай-ақ проблемалы банктермен жұмыс істеудің жаңа тәсілдерін енгізуге қатысты. Оның ішінде банк лицензиясынан айырылған күннен бастап кепілдік өтемақы төлеуді бастаудың мерзімі 35-тен 20 жұмыс күніне дейін қысқартылды.
Қазақстан Республикасының «Банктер және банк қызметі туралы» Заңын жүктеу
3. Реттеу рәсімдеріне қатысу және кепілдендірілген депозиттерді төлеу жөніндегі нұсқаулықтар бекітілді
Жаңа банктік заңнаманы қабылдау аясында 2026 жылғы 26 наурызда реттеу рәсімдеріне қатысу және белгіленген мандат шеңберінде кепілдендірілген депозиттерді төлеу бойынша үш нұсқаулық (playbook) бекітілді:
- Арнайы резерв активтерін пайдалану жөніндегі нұсқаулық, оның ішінде олардың жеткіліксіздігі жағдайында кепілдік өтемақыны төлеу және P & A операциясын жүзеге асыру кезінде айырманы жабу;
- Реттеу режиміндегі банктің P & A операциясына Қордың қатысуы жөніндегі нұсқаулық, басқа банкке (банктерге) немесе тұрақтандыру банкіне беру арқылы;
- Кепілдік өтемақыны төлеуді ұйымдастыру жөніндегі нұсқаулық.
4. Банктердің депозиттік саясатымен байланысты тәуекелдерді реттеу бойынша жаңа шаралар қабылданды
Банктердің депозиттік саясатымен байланысты тәуекелдерді реттеу тетіктерін күшейту мақсатында келесі шаралар келісілді:
- банктердің депозиттер бойынша пайыздық мөлшерлемелерінің нарықтық деңгейден асуына қатысты жүйелік тәуекел жарнасының сезімталдығын арттыру (2026 жылғы 1 қаңтардан бастап);
- икемді «мөлшерлеме шегін» (нарықтық мөлшерлеме + спред) барлық банктерге тарату және оны асырғаны үшін пропорционалды түрде жоғары жарна төлеу (бұрын бұл шара тек жеткілікті капиталдандырылмаған банктерге қолданылған) (2026 жылғы 1 наурыздан бастап).
5. Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры өтемақы төлеу процесін цифрландыру үшін алдын ала зерттеу жүргізуде
Салымшылардың басым бөлігіне депозиттерге 7 күн ішінде қол жеткізуді қамтамасыз ету мақсатында (халықаралық стандарттарға сәйкес) Қор сыртқы консультантпен бірлесіп өтемақы төлеу процесін цифрландыру бойынша тиімді шешімдер әзірлеу үшін алдын ала зерттеу жүргізуде.
6. 2025 жылдың IV тоқсаны бойынша жеке тұлғалардың депозит нарығына қысқаша ақпараттық шолу жарияланды
Ұсынылған құжатқа сәйкес, халықтың депозиттерінің жиынтық көлемі 28,3 трлн теңгені құрап, тоқсан ішінде 6,0%-ға өскен. Негізгі өсімді теңгедегі депозиттер қамтамасыз етті, олардың көлемі 7,4%-ға өсіп, 23,4 трлн теңгеге жетті, ал валюталық депозиттер 4,9 трлн теңгеге дейін төмендеді (-0,4%). Теңгелендіру деңгейі тарихи максимумға жетіп, 82,7%-ды құрады, ал валюталық депозиттердің үлесі 17,3%-ға дейін төмендеді. 2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша салымшылар шоттарының жалпы саны 224,9 млн бірлікті құрап, тоқсан ішінде 14,5%-ға артты.
Депозит портфелінің құрылымында мерзімсіз салымдар басым болып, 57,4% (16,2 трлн теңге) үлеске ие, алайда ең жоғары өсім жинақ салымдарында байқалды — олардың көлемі 11,8%-ға артып, 3,8 трлн теңгеге жетті. Нарықтың шоғырлануы жоғары деңгейде сақталуда: жеке тұлғалардың барлық депозиттерінің 79,5%-ы үздік 5 банкке тиесілі. Бір салымшыға шаққандағы орташа депозит көлемі (бос шоттарды есептемегенде) жыл қорытындысы бойынша 1,2 млн теңгені құрады. Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қорының максималды кепілдік шегінен аспайтын депозиттердің үлесі жүйедегі барлық салымдардың 90,2%-ын құрады.
2025 жылдың IV тоқсаны бойынша жеке тұлғалардың депозит нарығына қысқаша шолуды жүктеу
7. 2026 жылдың I тоқсанында Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі базалық мөлшерлемені 18% деңгейінде сақтады
Есепті кезеңде Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі екі рет (2026 жылғы 23 қаңтар және 18 наурыз) базалық мөлшерлемені жылдық 18,0% деңгейінде, +/- 1 пайыздық тармақ дәлізімен сақтау туралы шешім қабылдады. Шешімдер болжамдық раунд нәтижелеріне, негізгі макроэкономикалық көрсеткіштердің жаңартылған бағалауларына және инфляциялық тәуекелдер балансына негізделді.
2026 жылдың I тоқсанындағы маңызды оқиғаларға шолу
| Әрменстан Республикасы | Беларусь Республикасы | Қазақстан Республикасы | Қырғыз Республикасы | Ресей Федерациясы |
