Ղրղզստանի Հանրապետության օրենսդրությունն ավանդների պաշտպանության մասին

Ավանդների պաշտպանության համակարգի իրավական հիմքը

Ղրղզստանի Հանրապետությունում ավանդների պաշտպանության համակարգի կարգավորման և կազմակերպման, ինչպես նաև Գործակալության գործունեության իրավական հիմքը «Բանկային ավանդների (դեպոզիտների) պաշտպանության մասին» Ղրղզստանի Հանրապետության օրենքն է, որն ուղղված է Ղրղզստանի Հանրապետության բանկերում, միկրոֆինանսական ընկերություններում և բնակարանային-խնայողական վարկային ընկերություններում ֆիզիկական անձանց և անհատ ձեռնարկատերերի ավանդների (դեպոզիտների) պարտադիր պաշտպանության համակարգի գործունեության իրավական նորմերի ստեղծմանը։

«Բանկային ավանդների (դեպոզիտների) պաշտպանության մասին» Ղրղզստանի Հանրապետության օրենքում սահմանվում են ավանդների պաշտպանության համակարգի ձևավորման, կառավարման և ֆինանսավորման, Ղրղզստանի Հանրապետության Ավանդների պաշտպանության անկախ գործակալության ստեղծման և գործունեության իրականացման իրավական հիմքերը։

Վերոնշյալ Օրենքի նորմերի իրագործման նպատակով գործում են հետևյալ ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերը․

• «Ղրղզստանի Հանրապետության ավանդների պաշտպանության գործակալության մասին» կանոնակարգը, որը հաստատվել է Ղրղզստանի Հանրապետության կառավարության 2011 թվականի սեպտեմբերի 21-ի թիվ 567 որոշմամբ
• «Ավանդների պաշտպանության հիմնադրամին կատարվող վճարների հաշվարկման կարգի մասին» կանոնակարգը, որը հաստատվել է Ղրղզստանի Հանրապետության կառավարության 2008 թվականի դեկտեմբերի 11-ի թիվ 687 որոշմամբ,
• «Ավանդների պաշտպանության համակարգի մասնակից բանկի՝ Ղրղզստանի Հանրապետության ավանդների պաշտպանության գործակալությանը ներկայացվող հաշվետվության ձևի մասին» հրահանգը, որը հաստատվել է Ղրղզստանի Հանրապետության կառավարության 2010 թվականի նոյեմբերի 25-ի թիվ 297 որոշմամբ,

«Երաշխիքային դեպքի առաջացման դեպքում ավանդատուներին փոխհատուցումներ վճարելու համար գործակալ բանկերի ընտրության կարգի մասին» կանոնակարգը, որը հաստատվել է Ղրղզստանի Հանրապետության կառավարության 2010 թվականի նոյեմբերի 25-ի թիվ 298 որոշմամբ,

«Ղրղզստանի Հանրապետության ավանդների պաշտպանության գործակալությանը վարկ տրամադրելու մասին» կանոնակարգը, որը հաստատվել է Ղրղզստանի Հանրապետության Ազգային բանկի վարչության 2018 թվականի օգոստոսի 15-ի որոշմամբ,

• Ավանդատուների առջև բանկի, բնակարանային-խնայողական վարկային ընկերության, ավանդներ ներգրավող միկրոֆինանսական ընկերության պարտավորությունների վերաբերյալ տվյալների բազայի վարման հրահանգը, որը հաստատվել է Ղրղզստանի Հանրապետության Ազգային բանկի վարչության 2022 թվականի հունիսի 2-ի թիվ 2022-П-12/35-1 -(НПА) որոշմամբ։

Ի կատարումն Ղրղզստանի Հանրապետության զարգացման ազգային ծրագրի՝ մինչև 2026 թվականը  Գործակալության կողմից մշակվել և ընդունվել է ««Բանկային ավանդների (դեպոզիտների) պաշտպանության մասին» Ղրղզստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» 2023 թվականի մայիսի 23-ի թիվ 107 Ղրղզստանի Հանրապետության օրենքը, որը նախատեսում է բանկերի, ՄՖԸ-ների և ԲԽՎԸ-ների ավանդատուների ավանդների գծով փոխհատուցման չափի ավելացում 200 հազար սոմից մինչև 1 միլիոն սոմ։

Ավանդների պաշտպանության համակարգի արդյունավետության բարձրացման, ինչպես նաև «Բանկերի և այլ ֆինանսավարկային կազմակերպությունների լուծարման և խնդրահարույց փոխառուների դիմումների քննարկման գործառույթներով Ղրղզստանի Հանրապետության ավանդների պաշտպանության գործակալությունը վերակազմակերպելու մասին» Ղրղզստանի Հանրապետության Նախագահի 2022 թվականի օգոստոսի 10-ի թիվ 281 հրամանագրի իրագործման նպատակով Գործակալության կողմից մշակվել և ընդունվել է «Բանկային ավանդների (դեպոզիտների) պաշտպանության մասին» Ղրղզստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» 2023 թվականի դեկտեմբերի 14-ի թիվ 207 Ղրղզստանի Հանրապետության օրենքը, որով նախատեսվում է՝

• ավանդի սահմանման մեջ ներառել բանկի կողմից թողարկվող էլեկտրոնային փողը, որի տիրապետողները ֆիզիկական անձինք և անհատ ձեռնարկատերերն են,
• ավանդատուների կողմից փոխհատուցման վճարների օպերատիվ ստացման ապահովման գործընթացների կատարելագործման նպատակով որպես երաշխավորման դեպք է սահմանվել Ազգային բանկի կողմից լիցենզիայի հետկանչը,
• փոփոխություններ է կատարվել Գործակալության գործունեության կառավարման համակարգում, սահմանվել է կոլեգիալ գործադիր մարմին, ինչպես նաև նախատեսվել է ռիսկերի կառավարման, ներքին աուդիտի և կորպորատիվ քարտուղարի ծառայությունների ենթակայությունը Տնօրենների խորհրդին,
• Գործակալության լիազորությունների և գործառույթների մեջ ներառվել են բանկերի և ֆինանսավարկային կազմակերպությունների լուծարումը, ինչպես նաև խնդրահարույց փոխառուների դիմումների քննումը։

Բանկերի, միկրոֆինանսական ընկերությունների և բնակարանային-խնայողական վարկային ընկերությունների ավանդատուների ավանդների (դեպոզիտների) պարտադիր պաշտպանության կազմակերպման, ինչպես նաև Գործակալության գործունեության իրավական հիմքերի ստեղծման գործում ոչ պակաս կարևոր դեր են խաղում Գործակալության կառավարման մարմինների կողմից  ընդունվող ներքին լոկալ նորմատիվ իրավական ակտերը։

Գործակալության առավել կարևոր ներքին լոկալ նորմատիվ իրավական ակտերի կատարելագործման նպատակով 2023 թվականին իրականացվել է Գործակալության 49 ներքին նորմատիվ իրավական ակտերի գույքագրում՝ դրանց «Բանկային ավանդների (դեպոզիտների) պաշտպանության մասին» Ղրղզստանի Հանրապետության օրենքին և Ղրղզստանի Հանրապետության այլ նորմատիվ իրավական ակտերին համապատասխանությունը ստուգելու նպատակով։